Gemeenten zetten erfpacht in tegen woningcrisis van 400.000 euro
Nederland, vrijdag, 20 maart 2026.
Nederlandse gemeenten onderzoeken erfpacht als redding voor huizenkopers die vastlopen op de recordprijzen. Woningen kosten gemiddeld 400.000 euro, de snelste stijging in 40 jaar. Groningen en Utrecht starten erfpachtfondsen voor nieuwbouw, terwijl Gelderland een proef in twee gemeenten plant. Bij erfpacht blijft de grond eigendom van de gemeente, waardoor kopers alleen het huis hoeven te financieren. Een woning van 400.000 euro wordt zo 280.000 euro, volgens de KoopSmarter stichting. Woningmarktdeskundige Nic Vrieselaar van Rabobank noemt het ‘droevig dat we dit soort dingen moeten inzetten omdat huizen zo duur zijn geworden’. Amsterdam past erfpacht al sinds 1896 toe.
Gelderland start proef met erfpacht in twee gemeenten
Gelderland wil een proef starten met erfpacht in twee gemeenten [1]. Gedeputeerde Wonen Peter Kerris ziet erfpacht als een instrument om woningen betaalbaar aan te bieden en betaalbaar te houden [1]. De provincie onderzoekt samen met andere bestuurders de invoering van erfpacht als creatieve oplossing voor de woningcrisis [1]. Deze aanpak moet inwoners helpen een betaalbaar huis te vinden in tijden van recordprijzen [1]. Gemeenten zoeken alternatieve manieren om starters op de woningmarkt te ondersteunen [1].
KoopSmarter toont erfpacht in de praktijk
De KoopSmarter stichting demonstreert hoe erfpacht werkt door grond te kopen met garantstelling van de gemeente [1]. De koper koopt vervolgens alleen het huis met een hypotheek [1]. Een huis getaxeerd op 400.000 euro kan zo gekocht worden voor 280.000 euro [1]. Dit betekent een kostenbesparing van 120000 euro voor de starter [1]. Bij erfpacht worden de kosten en baten proportioneel verdeeld tussen de koper en de stichting, bijvoorbeeld 70 procent voor de koper en 30 procent voor de stichting [1].
Bankenexpert waarschuwt voor erfpacht nadelen
Nic Vrieselaar, woningmarktdeskundige van Rabobank, reageert kritisch op erfpacht als oplossing [1]. Hij noemt het ‘droevig dat we dit soort dingen mogelijk moeten inzetten omdat de huizen zo duur zijn geworden’ [1]. Vrieselaar is geen voorstander van erfpacht en stelt dat het huizen niet per se goedkoper maakt [1]. ‘Als het inderdaad zo is dat er erfpacht bij komt kijken, heeft het weinig zin’, waarschuwt hij [1]. Deze kritiek komt terwijl steeds meer bestuurders het systeem onderzoeken [1].
Belastingregels voor erfpacht en hypotheken
Hypotheekrente blijft aftrekbaar voor huizenkopers die erfpacht afkopen, volgens de Belastingdienst [4]. Sandra Rebbens, expert inkomstenbelasting, bevestigt dat de lening gebruikt mag worden voor ‘de aankoop, verbouwing of onderhoud van je eigen woning, of voor de afkoop van een recht van erfpacht’ [4]. Starters die in 2025 een woning kochten kunnen verschillende kosten aftrekken, zoals advies- en bemiddelingskosten, taxatiekosten en notariskosten [4]. De hypotheek moet wel voldoen aan voorwaarden, zoals lineaire of annuïtaire aflossing in 30 jaar [4]. Deze regels gelden ook voor erfpachtconstructies [4].
Amsterdam als historisch voorbeeld sinds 1896
Amsterdam voerde erfpacht al in 1896 in en heeft daarmee meer dan een eeuw ervaring met het systeem [1]. De hoofdstad toont aan dat erfpacht lang kan bestaan naast reguliere eigendomsvormen [1]. Deze lange geschiedenis geeft andere gemeenten een referentiepunt voor hun eigen erfpachtplannen [1]. Het Amsterdamse model dient als basis voor nieuwe initiatieven in andere steden [1].