Eindhoven betaalt 25.000 euro boete voor illegaal moskeeonderzoek
Eindhoven, woensdag, 22 april 2026.
De gemeente Eindhoven moet 25.000 euro betalen voor het illegaal verzamelen van persoonsgegevens van moslims in 2018. Een extern bureau voerde toen een krachtenveldanalyse uit binnen de islamitische gemeenschap, waarbij gevoelige informatie zoals religie werd verzameld zonder toestemming. Burgemeester Dijsselbloem erkent dat het onderzoek stigmatiserend werkte en het vertrouwen heeft geschaad. De gemeente bood al in 2021 excuses aan en heeft het rapport inmiddels vernietigd. Negen andere gemeenten kregen dezelfde boete van de Autoriteit Persoonsgegevens voor vergelijkbare onderzoeken. Eindhoven heeft sindsdien strengere privacyregels ingevoerd om herhaling te voorkomen.
Wat ging er mis in 2018
De gemeente Eindhoven liet in 2018 onderzoeksbureau Nuance door Training en Advies (NTA) een krachtenveldanalyse uitvoeren binnen de islamitische gemeenschap [1]. Het onderzoek verzamelde bijzondere persoonsgegevens zoals religie van mensen uit de islamitische gemeenschap, waaronder gegevens van bestuursleden van moskeeën [1]. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) maakte op 5 februari bekend dat Eindhoven hiermee de privacywetgeving overtrad [1]. Een krachtenveldanalyse onderzoekt de verhoudingen en invloeden binnen een bepaalde groep mensen. De gemeente voerde het onderzoek uit op advies van de NCTV, de Nederlandse antiterreureenheid [1]. Aanleiding waren zorgen over uitreizigers naar Syrië en Irak die zich aansloten bij terreurgroep IS [1].
Excuses en herstel van vertrouwen
Burgemeester Dijsselbloem erkent de fout die de gemeente maakte en bood al op 20 oktober 2021 excuses aan voor het uitvoeren van de krachtenveldanalyse [1]. “Ik betreur het dat we de krachtenveldanalyse in 2018 hebben laten uitvoeren. Het onderzoek heeft het vertrouwen geschaad en stigmatiserend gewerkt naar de Islamitische gemeenschappen en dat had nooit gemogen,” zegt Dijsselbloem [1]. De gemeente heeft de afgelopen jaren gewerkt aan het herstel van vertrouwen met de moskeeën door regelmatige gesprekken en persoonlijke ontmoetingen [1]. Moskeebesturen werden destijds geïnformeerd over de context van het onderzoek [1]. De gemeente verwijderde het rapport in april 2022 nadat duidelijk werd dat het bezit van deze gegevens onrechtmatig was [1].
Landelijk onderzoek naar gemeenten
De Autoriteit Persoonsgegevens startte in 2023 een onderzoek naar gemeenten die krachtenveldanalyses lieten uitvoeren in de periode 2016-2021 [1]. Dit gebeurde naar aanleiding van een artikel in NRC Dagblad uit oktober 2021 met de titel ‘Undercover naar de moskee’ [1]. Het krantenartikel onthulde dat verschillende gemeenten onderzoeken hadden laten uitvoeren naar islamitische gemeenschappen zonder hen daarover te informeren [1]. Naast Eindhoven kregen negen andere gemeenten ook een boete van 25.000 euro van de Autoriteit Persoonsgegevens [1]. Het onderzoek van de privacywaakhond richtte zich specifiek op gemeenten die dergelijke analyses hadden uitgevoerd zonder de juiste juridische grondslag [1].
Strengere regels en controles
Eindhoven heeft na 2018 meer kennis en ondersteuning opgebouwd over de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en privacyvraagstukken [1]. De gemeente scherpt interne procedures aan voor het omgaan met onderzoeken die persoonsgegevens bevatten [1]. Eindhoven voert nu extra AVG-controles uit en zorgt ervoor dat toekomstige onderzoeken alleen plaatsvinden met een duidelijke juridische grondslag [1]. De gemeente houdt dit beter in de gaten om fouten in de toekomst te voorkomen [1]. Met het betalen van de boete komt een einde aan een jarenlange procedure tussen de gemeente en de Autoriteit Persoonsgegevens [1].
Waar inwoners meer informatie kunnen vinden
Inwoners van Eindhoven die vragen hebben over de privacyboete kunnen contact opnemen met de gemeente via de reguliere kanalen [1]. De gemeente heeft uitleg over het onderzoek en de berichtgeving gepubliceerd op haar website om vragen van inwoners te beantwoorden [1]. Voor algemene vragen over privacy en gegevensbescherming kunnen mensen terecht bij de Autoriteit Persoonsgegevens [GPT]. Slachtoffers van privacyschendingen kunnen ook contact opnemen met de gemeente of een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens [GPT].