Amerikanen beheersen Nederlandse chipgigant ASML
Veldhoven, zaterdag, 28 maart 2026.
Drie Amerikaanse vermogensfondsen controleren meer dan een kwart van ASML, het cruciale chipbedrijf uit Veldhoven. Capital Group bezit 15,8 procent van de aandelen, BlackRock 8 procent en Vanguard 3,9 procent. Samen beheren deze fondsen meer dan 14.000 miljard dollar. ASML maakt machines die essentieel zijn voor alle chipproductie wereldwijd - zonder deze apparaten komen er geen smartphones, auto’s of AI-systemen. Nederland investeert miljarden in onderzoek en ontwikkeling, maar het dividend en de strategische beslissingen vloeien steeds meer naar Wall Street. Dit betekent dat buitenlandse investeerders zeggenschap krijgen over een bedrijf dat het kloppende hart vormt van de mondiale technologie-industrie.
Enorme fondsen met astronomische bedragen
Capital Group uit Los Angeles beheert meer dan 2.200 miljard dollar [1][2]. BlackRock van topman Larry Fink heeft zelfs 10.000 miljard dollar onder beheer [1][2]. Vanguard uit Pennsylvania bezit 3,9 procent van ASML [1][2]. Deze drie fondsen samen controleren dus 12200 miljard dollar, wat meer dan vier keer het Nederlandse bruto binnenlands product behelst [GPT]. De Amerikaanse vermogensbeheerders hebben door deze omvang enorme invloed op strategische beslissingen bij het Veldhovense bedrijf. Voor Nederlandse chipfabrikanten zoals NXP betekent dit dat hun belangrijkste leverancier onder buitenlandse controle valt. Als ASML-machines schaars worden door geopolitieke spanningen, stijgen de prijzen van smartphones, auto’s en laptops direct.
Unieke positie brengt strategische kwetsbaarheid
ASML heeft als enige bedrijf ter wereld geavanceerde EUV-machines ontwikkeld die essentieel zijn voor chipproductie [4]. Zonder ASML-machines staat alles stil: geen chips, geen auto’s, geen telefoons, geen datacenters, geen AI-systemen, geen defensiesystemen [1][2]. De machines kosten honderden miljoenen per stuk en genereren stabiele inkomsten uit onderhoud, upgrades en onderdelen [4]. Chipfabrikanten hebben simpelweg geen alternatief, waardoor ASML in een uitzonderlijk sterke onderhandelingspositie zit [4]. Het bedrijf heeft een orderportefeuille van tientallen miljarden, wat zorgt voor een sterke basis voor toekomstige omzet [4]. Deze unieke marktpositie maakt de Amerikaanse controle over het bedrijf extra zorgwekkend voor Nederland.
Impact op de regio Eindhoven
De Eindhovense high-tech sector draait grotendeels rond ASML en toeleveranciers [GPT]. Werknemers in de regio lopen risico omdat strategische beslissingen over productielocaties nu worden genomen in boardrooms in Los Angeles en New York, niet in Veldhoven [1]. Nederland investeert miljarden in onderzoek en ontwikkeling via universiteiten en onderzoeksinstituten, maar de opbrengst vloeit naar Amerikaanse aandeelhouders [1]. De drie grootste bekende blokken in ASML zijn allemaal in handen van Amerikaanse vermogensbeheerders [1][2]. Dit betekent dat dividend en waardegroei grotendeels naar Wall Street gaan, terwijl Nederland de rekening betaalt voor infrastructuur, onderwijs en innovatie [1]. Voor lokale machinebouwers en designbedrijven die samenwerken met ASML ontstaat onzekerheid over toekomstige investeringen.
Beurskoers onder druk door marktspanningen
ASML daalde 3,8 procent op maandag 24 maart 2026, toen de AEX 1,3 procent zakte [5]. Ook chipmachinemaker ASMI verloor 3,3 procent op dezelfde dag [5]. Fabrikanten van geheugenchips zoals SanDisk en Micron Technology verloren tot 11 procent na de onthulling van Google’s nieuwe AI-model [5]. Chipontwerper Nvidia daalde 4,2 procent [5]. Analist Zac Gill van vermogensbeheerder Jennison ziet desondanks aantrekkelijke kansen bij fabrikanten van chipmachines zoals ASML [5]. De waardering van het ASML-aandeel blijft relatief hoog, wat betekent dat beleggers al veel toekomstige groei in de prijs hebben verwerkt [4].
Verwachtingen voor 2026 en risico’s
Voor 2026 wordt een voortzetting van de groei voor ASML verwacht, gedreven door de verkoop van EUV-machines [4]. De vraag naar chips, gestimuleerd door kunstmatige intelligentie, zorgt voor sterke groei [4]. Risico’s blijven echter groot door geopolitieke spanningen, exportrestricties richting landen zoals China en de cyclische aard van de halfgeleiderindustrie [4]. Als de drie Amerikaanse blokken samen optrekken, hebben zij feitelijk beslissende invloed op ASML’s strategische koers [2]. Dit is iets om rekening mee te houden gezien het bedrijf’s nationale betekenis voor Nederland [2]. De situatie toont de kwetsbaarheid van Nederland in de mondiale technologieketen [1].