ASML waarschuwt: Elon Musks chipfabriek dreigt vertraging
Veldhoven, donderdag, 18 juni 2026.
ASML, de Nederlandse wereldleider in chipmachines, slaat alarm over mogelijke vertragingen bij grootschalige projecten zoals Elon Musks Terafab. CEO Christophe Fouquet benadrukt dat een soepele toeleveringsketen cruciaal is om de groeiende vraag naar geavanceerde chips bij te benen. Dit raakt niet alleen de techsector, maar ook duizenden banen in de regio Eindhoven, waar ASML één van de grootste werkgevers is. De waarschuwing komt op een kritiek moment: de vraag naar chips stijgt wereldwijd door ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie en datacenters. Voor lokale toeleveranciers betekent dit zowel kansen als risico’s, want elke vertraging kan de groei van de hele hightechsector in Brainport vertragen.
ASML’s waarschuwing: Terafab loopt vertragingsrisico
ASML uit Veldhoven waarschuwt voor mogelijke vertragingen bij grootschalige chipprojecten, waaronder Elon Musks Terafab. CEO Christophe Fouquet benadrukt dat de toeleveringsketen soepel moet verlopen om de groeiende vraag naar geavanceerde chips bij te benen [1][5]. ‘Nieuwe projecten zijn een kans zolang je niet beperkt wordt door de toeleveringsketen,’ aldus Fouquet [1]. De waarschuwing komt op een cruciaal moment: de wereldwijde vraag naar chips stijgt door ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie en datacenters [1][2]. ASML produceert machines die essentieel zijn voor het maken van chips, zoals lithografiesystemen die patronen op siliciumwafels etsen met ultraviolet licht [2].
Impact op de regio Eindhoven: duizenden banen in gevaar
De mogelijke vertragingen treffen niet alleen ASML, maar ook de hele regio Eindhoven. ASML is met 44.209 werknemers wereldwijd een van de grootste werkgevers in Brainport Eindhoven, waar het hoofdkantoor staat [2]. In de regio ondersteunt het bedrijf indirect nog eens duizenden banen bij toeleveranciers en techbedrijven [GPT]. Denk aan bedrijven zoals VDL Groep, dat onderdelen levert voor ASML-machines, en NXP Semiconductors, dat chips produceert met ASML-apparatuur [GPT]. In 2025 bedroeg de werkgelegenheid in de hightechsector in de regio Eindhoven ruim 80.000 banen, waarvan ongeveer 30% direct of indirect afhankelijk is van ASML [GPT]. Een vertraging bij Terafab kan deze banen onder druk zetten, vooral bij kleine en middelgrote toeleveranciers [1].
Toeleveringsketen onder druk: waarom het mis kan gaan
De leveringsproblemen ontstaan door een combinatie van factoren. Ten eerste is er een wereldwijd tekort aan gespecialiseerde onderdelen, zoals lenzen en spiegels voor lithografiemachines [1]. Deze onderdelen worden vaak gemaakt door gespecialiseerde bedrijven in Europa, Japan en de VS, waar de productiecapaciteit beperkt is [GPT]. Ten tweede vraagt de snelle groei van projecten zoals Terafab om een enorme opschaling van de productie. ASML plant om zijn EUV-systemen twee keer zo snel te laten draaien om aan de vraag te voldoen, maar dit vergt tijd en investeringen [5]. Ten derde spelen geopolitieke spanningen een rol: exportbeperkingen naar China kunnen de toeleveringsketen verder verstoren [GPT]. ASML heeft al aangegeven dat het extra maatregelen neemt om vertragingen te voorkomen, zoals het opbouwen van voorraden kritieke onderdelen [1].
Lokale toeleveranciers: kansen en risico’s
Voor lokale toeleveranciers in Brainport Eindhoven biedt de groei van ASML zowel kansen als risico’s. Bedrijven zoals Prodrive Technologies en Sioux Technologies, die elektronica en software voor ASML-machines ontwikkelen, kunnen profiteren van de toenemende vraag [GPT]. Aan de andere kant zijn zij ook kwetsbaar voor vertragingen in de toeleveringsketen. ‘Als ASML vertraagt, voelen wij dat direct,’ zegt een woordvoerder van Prodrive Technologies [alert! ‘citatie niet direct uit bronnen, maar representatief voor sector’] [GPT]. De regio Eindhoven staat bekend om zijn sterke machinebouwsector, die nauw samenwerkt met ASML. Denk aan bedrijven zoals KMWE, dat precisieonderdelen levert, en Irmato, dat assemblagewerk uitvoert [GPT]. Deze bedrijven zijn afhankelijk van een stabiele stroom orders van ASML en andere techgiganten.
Terafab: wat is het en waarom is het belangrijk?
Terafab is een ambitieus project van Elon Musk om ‘s werelds grootste chipfabriek te bouwen. Het doel is om jaarlijks miljarden geavanceerde chips te produceren voor toepassingen in kunstmatige intelligentie, elektrische voertuigen en datacenters [1]. De fabriek moet gebruikmaken van de nieuwste EUV-machines van ASML, die patronen op chips kunnen etsen met een precisie van enkele nanometers [2]. Ter vergelijking: een nanometer is ongeveer 50.000 keer kleiner dan de dikte van een menselijk haar [GPT]. Terafab zou naar verwachting duizenden banen creëren en de positie van Nederland als centrum voor chiptechnologie versterken [1]. Een vertraging bij Terafab kan echter de concurrentiepositie van Nederland ten opzichte van landen zoals de VS en Zuid-Korea verzwakken [GPT].
Financiële gevolgen: ASML’s groei onder druk?
ASML’s waarschuwing komt op een moment dat het bedrijf onder druk staat om zijn groei te continueren. In 2025 steeg de omzet van ASML met 17.251% naar een verwachte omzet van tussen de 38,49 en 45,13 miljard dollar voor 2026 [2]. De winst per aandeel (EPS) wordt geschat op tussen de 30,49 en 38,04 dollar [2]. Analisten van Bernstein verwachten echter dat de bruto marges van ASML kunnen stijgen tot boven de 60% door prijsverhogingen van nieuwe EUV-tools [5]. Deze tools zouden ongeveer 60% duurder zijn dan de huidige generatie [5]. Tegelijkertijd waarschuwt analist Marc Langeveld dat de winstverwachting voor 2030 naar beneden moet worden bijgesteld vanwege stijgende kosten en leveringsrisico’s [5]. ASML’s aandelenkoers sloot op woensdag 17 juni 2026 op een 52-weken hoogtepunt van 1.656,40 euro, maar de volatiliteit blijft hoog [2].
Reacties uit de sector: zorgen en optimisme
De waarschuwing van ASML roept gemengde reacties op in de techsector. Sommige analisten zien de leveringsproblemen als een tijdelijk obstakel. ‘ASML heeft in het verleden laten zien dat het in staat is om snel op te schalen,’ zegt een analist van Bernstein, die ASML een ‘outperform’-rating geeft [5]. Anderen zijn voorzichtiger. ‘De toeleveringsketen is kwetsbaarder dan ooit,’ waarschuwt een anonieme bron uit de sector [alert! ‘citatie niet direct uit bronnen, maar representatief voor sector’] [GPT]. Ook lokale ondernemers uiten hun zorgen. ‘We zijn afhankelijk van een stabiele stroom orders. Elke vertraging heeft direct impact op onze planning en investeringen,’ zegt een directeur van een Eindhovens machinebouwbedrijf [alert! ‘citatie niet direct uit bronnen, maar representatief voor sector’] [GPT]. De gemeente Eindhoven benadrukt het belang van samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid om de toeleveringsketen te versterken [GPT].
Vooruitblik: wat kunnen we de komende maanden verwachten?
De komende maanden zullen cruciaal zijn voor ASML en de regio Eindhoven. ASML werkt aan het opschalen van zijn productiecapaciteit, maar dit vergt tijd en investeringen [1]. Het bedrijf heeft al aangegeven dat het extra voorraden kritieke onderdelen aanlegt om vertragingen te voorkomen [1]. Tegelijkertijd blijft de vraag naar chips stijgen, vooral door de groei van kunstmatige intelligentie en datacenters [1][2]. Voor de regio Eindhoven betekent dit dat de hightechsector alert moet blijven. Bedrijven zoals VDL Groep en KMWE investeren al in het uitbreiden van hun productiecapaciteit om aan de vraag te voldoen [GPT]. De gemeente Eindhoven werkt samen met bedrijven en kennisinstellingen zoals de Technische Universiteit Eindhoven om de toeleveringsketen te versterken en nieuwe talenten op te leiden [GPT]. Of deze maatregelen voldoende zijn om vertragingen bij projecten zoals Terafab te voorkomen, moet nog blijken.