Extreemrechts verdubbelt zetels in Nederlandse gemeenteraden

2026-03-20 gemeentenieuws

Eindhoven, vrijdag, 20 maart 2026.
Forum voor Democratie en PVV boekten woensdag forse winsten bij de gemeenteraadsverkiezingen. FvD verviervoudigde het aantal stemmen naar 300.000 landelijk en deed mee in 104 gemeenten, meer dan het dubbele van 2022. De PVV verdubbelde bijna van 56 naar 98 raadszetels. De grootste winsten kwamen in gemeenten waar asielzoekerscentra een twistpunt vormen. In Hardenberg groeide een anti-asielpartij van 2 naar 10 zetels. Ondanks de rechtse opmars bleven lokale partijen dominant en werd GroenLinks-PvdA landelijk de grootste partij met 13,7 procent van de stemmen. De opkomst steeg naar 53,7 procent.

FvD grootste klimmer met 299 zetels

Forum voor Democratie werd de grootste stijger van de verkiezingen door het aantal raadszetels te verviervoudigen van 55 naar 299 [1]. De partij deed mee in 104 van de 342 gemeenten, waar dat er in 2022 nog maar 50 waren [1]. Partijleider Lidewij de Vos sprak van een fantastische avond: “We hebben overal een voet tussen de deur. Het is een fantastische avond” [4]. De PVV van Geert Wilders verdubbelde bijna het aantal raadszetels van 56 naar 98 en stond op 40 plaatsen [1]. Beide partijen profiteerden van de discussie rond asielzoekerscentra die een belangrijke rol speelde in de campagnes [3].

Winst in gemeenten met asielcentra

Extreemrechtse partijen boekten vooral sterke winsten in gemeenten waar asielzoekerscentra een politiek twistpunt vormen [1]. In Hardenberg groeide een partij die tegen een asielzoekerscentrum is van 2 naar 10 zetels [1]. Ook in Hoorn, Zwijndrecht, Maassluis, Oldebroek en Rhenen maakten extreemrechtse partijen winst [1]. De PVV werd de grootste partij in Zoetermeer, Papendrecht, Terneuzen, Pekela en Stadskanaal [4]. Richard de Mos van Hart voor Den Haag, dat 16 zetels won in Den Haag, noemde vluchtelingen een kernthema en beloofde: “Ik en mijn partij gaan er alles aan doen om de spreidingswet niet uit te voeren” [1][3].

Coalitie houdt vast aan spreidingswet

De drie coalitiepartijen houden vast aan de wet die alle Nederlandse gemeenten verplicht om vluchtelingen op te vangen [1]. Asielminister Bart van den Brink zegt dat hij de wet moet uitvoeren: “Mijn taak is om de wet in de praktijk te brengen. Ik moet het aantal vluchtelingen verminderen… en tegelijkertijd hebben we een gezamenlijke taak voor ons… En dat is samen de wet implementeren in Nederland” [1]. Premier Rob Jetten erkent dat asielopvang een lokaal probleem kan zijn: “We moeten eerlijk zijn dat we op nationaal niveau beslissen hoe we vluchtelingen verdelen en lokaal kijken naar de beste manier om dat te doen” [8]. D66-leider Jan Paternotte houdt vast aan de regels: “De wet is de wet” [1].

GroenLinks-PvdA blijft grootste landelijke partij

Ondanks de rechtse opmars werd GroenLinks-PvdA de grootste landelijke partij met 13,7 procent van de stemmen [4][8]. De partij verloor wel 139 raadszetels vergeleken met 2022 [8]. Jesse Klaver, partijleider, was verrast door het resultaat: “Ik denk dat als je een paar maanden geleden aan mensen had gevraagd of GL-PvdA de grootste partij zou worden bij de gemeenteraadsverkiezingen, ze je zouden hebben uitgelachen” [8]. VVD en CDA kregen elk meer dan 11 procent van de stemmen [4]. D66 groeide licht naar ongeveer 9 procent van de stemmen [4]. ChristenUnie, SP, PvdD en BIJ1 leden verlies [4].

Lokale partijen domineren verkiezingen

Lokale partijen wonnen veruit de meeste raadszetels in de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag [4]. Nieuwe partijen werden de grootste in Westervoort, waar Wij Westervoort meer dan 33 procent van de stemmen kreeg, en in Oldebroek, waar 32 procent koos voor Christelijk Verbond Oldebroek [4]. Ook in Uitgeest, Goeree-Overflakkee, Hardenberg, Best, Stede Broec en Texel werden nieuwe partijen de grootste [4]. De opkomst steeg naar 53,7 procent, bijna 3 procent hoger dan in 2022 [8]. De hoogste opkomst was 80,6 procent in Staphorst in Overijssel, de laagste 40,6 procent in Rotterdam [8].

Minder asielverzoeken in 2025

Het aantal nieuwe asielverzoeken daalde in 2025 naar 24.070, dat zijn 8.000 minder dan in 2024 [1]. De IND wees 56 procent meer asielverzoeken af dan in 2024 [1]. In 2025 werden 7.400 asielverzoeken goedgekeurd en 8.100 afgewezen [1]. Het totaal aantal behandelde verzoeken lag 5.600 lager dan in 2024 [1]. Het COA schat dat Nederland de komende 18 maanden 38.000 bedden nodig heeft voor vluchtelingen [1]. Coalitiepartijen willen de wet blijven handhaven ondanks de verkiezingswinst van anti-asielpartijen.

Waar inwoners meer informatie vinden

Inwoners die meer willen weten over de gemeenteraadsverkiezingen kunnen terecht op de website van ProDemos [6]. ProDemos biedt een verkiezingskrant in begrijpelijke taal voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven [6]. De krant bevat informatie over wat gemeenten doen, hoe je informatie vindt over politieke partijen en hoe stemmen werkt [6]. Voor inwoners van Alphen aan de Rijn, Boekel, Den Bosch, Gouda, Leiden, Meierijstad, Midden-Delfland, Nijmegen, Noordoostpolder, Soest en Tynaarlo is er speciale informatie omdat deze gemeenten met nieuwe stembiljetten stemden [6].

Bronnen

gemeenteraadsverkiezingen extreemrechts