Basisschoolleerlingen voorspellen lokale partijen als grote winnaars
Eindhoven, woensdag, 18 maart 2026.
Vandaag stemmen inwoners van Eindhoven, Best, Son, Nuenen, Geldrop, Waalre, Oirschot en Veldhoven voor hun gemeenteraad. Lokale partijen lijken de grote winnaars te worden volgens voorpeilingen onder 4489 basisschoolleerlingen. Zij kregen 25 procent van de stemmen, gevolgd door D66 met bijna 19 procent. De verkiezingen bepalen wie de komende vier jaar besluiten neemt over verkeer, woningbouw, cultuur en economische ontwikkeling. Landelijk doen lokale partijen het goed en zouden 34,5 procent van alle stemmen kunnen halen. De opkomst zou wel eens onder de 50 procent kunnen zakken. Bekende Nederlanders zoals Johan Derksen, Lenny Kuhr en Erik de Zwart staan op kandidatenlijsten.
Nachtelijke stembureaus trekken meer kiezers dan verwacht
In verschillende steden begonnen kiezers al dinsdagnacht met stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. In Den Haag stemden om 01:00 uur al 220 mensen op twee locaties, veel meer dan de 140 stemmen in heel 2018 [1]. Burgemeester Ahmed Marcouch opende de nachtelijke verkiezingsavond in Arnhem rappend, waar 298 mensen hun stem uitbrachten [1]. In Castricum stemden 50 tot 55 mensen, waarbij D66-kandidaat Erik Hordijk als eerste zijn stem uitbracht [1]. Maassluis organiseerde voor het eerst nachtelijk stemmen en ontving 43 kiezers [1]. De meeste stembureaus openen woensdag om 07:30 uur en sluiten om 21:00 uur [5].
Mishandeling JA21-voorman schokt politiek Amsterdam
JA21-fractievoorzitter Kevin Kreuger werd dinsdagnacht mishandeld op het Osdorpplein in Amsterdam-Nieuw-West na een verkiezingsdebat van AT5 [2]. Kreuger greep in bij een incident waarbij jongens ijsjes gooiden naar meisjes bij een McDonald’s, waarna hij werd aangevallen door jongeren [2]. Twee straatcoaches bevestigden dat Kreuger gewond op straat lag en er werd gevraagd beelden te verwijderen [2]. De politie doet onderzoek naar de vechtpartij [2]. Burgemeester Halsema noemt de mishandeling ‘afschuwelijk en misdadig’ [2]. JA21-lijsttrekker Sytze Rijpkema zegt: “Voor nu zijn we vooral verschrikkelijk geschrokken en hopen we dat Kevin hier geen blijvende gevolgen aan overhoudt. Het optreden van de straatcoaches was bovendien beneden alle peil” [1][2].
Lokale partijen winnen terrein op landelijke politiek
Volgens een peiling van Ipsos I&O van 11 maart zouden lokale partijen gezamenlijk 34,5 procent van de stemmen kunnen halen, een stijging van 3.4 procentpunt ten opzichte van 2022 [3]. Deze groei komt vooral doordat kiezers van D66 minder trouw zijn aan hun partij dan andere kiezers [3]. D66-kiezers hebben een partijtrouw van ongeveer een derde, terwijl CDA-kiezers 40 procent partijtrouw tonen en GroenLinks-PvdA circa 60 procent [3]. Onderzoeker Maartje van de Koppel verklaart: “Een deel van de kiezers twijfelt omdat ze teleurgesteld zijn in de rechtse koers van het nieuwe kabinet” [3]. Deze kiezers kunnen de gemeenteraadsverkiezingen gebruiken als signaal om hun onvrede kenbaar te maken [3].
Bekende Nederlanders zoeken lokale zetels
Verschillende bekende Nederlanders staan op kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen. Johan Derksen staat op de VVD-lijst in Aa en Hunze, Django Wagner voor Combinatie Nuenen en Lenny Kuhr voor Eindhoven Voor Elkaar [1]. In Den Haag kandideren Erik de Zwart en Daryl Janmaat voor Hart voor Den Haag [1]. Tom Beugelsdijk, Jeffrey de Zwaan, Rein Mercha, Rick Romijn en Lex Schoenmaker staan op de lijst van de partij van Richard de Mos [1]. John Buijsman kandideert voor GroenLinks/PvdA in Rotterdam en Eric Corton voor GroenLinks in Amsterdam [1]. De StemWijzer werd sinds de lancering een maand geleden al bijna 2,3 miljoen keer ingevuld, veel meer dan de iets meer dan 1,6 miljoen keer in 2022 [2].
Vier partijen stellen alleen vrouwen kandidaat
Slechts vier partijen hebben uitsluitend vrouwelijke kandidaten op hun lijsten staan: ELLECT en Partij voor de Rechtsstaat in Amsterdam, WIJ! Oisterwijk in Oisterwijk en JOU, Lijst Verkoelen in Rotterdam [7]. Dit staat tegenover 95 partijen met alleen mannelijke kandidaten [7]. Ellen Verkoelen van JOU, Lijst Verkoelen zegt: “Nog steeds wordt alles in hoge mate bekeken vanuit een mannelijk perspectief, of het nu gaat om veiligheid, de inrichting van de openbare ruimte of zorg en welzijn. Dat perspectief is onvolledig” [7]. Één op de drie raadsleden werd de afgelopen vier jaar bedreigd, waarbij vrouwelijke politici vaker slachtoffer werden [7]. De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme meldde in februari dat discriminerende taal online normaler wordt door gebruik door Tweede Kamerleden [7].
Praktische informatie voor kiezers
Kiezers kunnen alleen stemmen in de gemeente waar zij wonen [5]. Voor het stemmen zijn een stempas en een geldig identiteitsbewijs vereist [5]. Alle stembureaus beschikken over hulpmiddelen voor mensen met een beperking, zoals een vergrootglas met verlichting en een stemhokje met lage tafel voor rolstoelgebruikers [5]. Op WaarIsMijnStemlokaal.nl staat welke stembureaus extra toegankelijk zijn [5]. Inwoners ontvangen thuis een overzicht met adressen van alle stembureaus in hun gemeente [5]. De verkiezingsuitslagen zijn vanaf 21:00 uur beschikbaar [7]. Meer informatie over stembureaus is te vinden op de website van de eigen gemeente [5].