Forum voor Democratie wint in 92 gemeenten bij verkiezingen
Nederland, zondag, 22 maart 2026.
Forum voor Democratie boekte woensdag de grootste winst bij de gemeenteraadsverkiezingen en behaalde 299 zetels. De partij deed het goed in 92 van de 104 gemeenten waar zij meedeed en kreeg meer dan 10 procent van de stemmen in 41 gemeenten. In Velsen werd FVD zelfs de grootste partij met een vijfde van alle stemmen. Andere rechtse partijen zoals PVV en BBB wonnen ook zetels, terwijl linkse partijen terrein verloren. Lokale partijen bleven met meer dan 35 procent van de stemmen het grootste blok. De winst van extreemrechts volgt op campagnes die vooral gingen over wonen en het tegenhouden van asielzoekerscentra.
PVV verliest campagnekracht door interne problemen
De PVV kreeg te maken met interne spanningen tijdens de campagne. Eind januari stapten zeven PVV’ers op onder leiding van Gidi Markuszower [2]. De opstappers zeiden dat de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen was verslapt omdat ‘de lijsttrekker er geen zin meer in had’ [2]. Ondanks deze problemen behaalde de PVV toch 98 zetels, een stijging van 42 zetels ten opzichte van vier jaar geleden [6][9]. De partij zocht kandidaten in bijna 30 nieuwe gemeenten, maar dit lukte slechts in elf gemeenten [2]. Eind januari bezocht Geert Wilders nog wel Delft als onderdeel van zijn ‘AZC tour’ [2].
Lokale partijen blijven dominant ondanks rechtse opmars
Lokale partijen vormden het grootste blok met meer dan 35 procent van de stemmen [8][9]. Deze partijen behaalden landelijk 3392 zetels, een winst van 198 zetels [6]. In verschillende gemeenten boekten nieuwe lokale partijen grote overwinningen. KeiHart voor Amersfoort behaalde zes zetels met het terugdraaien van parkeerbeleid als hoofdthema [4]. OnsWeert werd met zeven zetels de op-één-na grootste partij in Weert [4]. In Westerwolde ging Samen voor Westerwolde van nul naar vier zetels en werd gedeeld de grootste partij [4]. De nieuwe partij Rechts Stede Broec werd de grootste in Stede Broec met zes zetels [4].
Wonen en azc’s bepaalden campagnethema’s
Wonen was het belangrijkste verkiezingsthema, maar daar kwam de discussie over asielzoekerscentra prominent bij [8][9]. Politiek socioloog Katerina Manevska van de Radboud Universiteit zegt dat partijen een link legden tussen wonen en asiel door te zeggen ‘We willen geen azc’ [9]. In Best kreeg een nieuwe anti-azc-partij acht zetels [2]. Doen ‘22, vier jaar geleden afgesplitst van het CDA, won tien zetels in Hardenberg na een campagne tegen de sluiting van een azc [4]. In Westervoort won de nieuwe partij Wij Westervoort 44 procent van de stemmen, gericht op het behoud van de dorpse cultuur na een geplande fusie [4].
Rechtse partijen winnen breed, linkse partijen verliezen
Naast FVD boekten andere rechtse partijen ook winst. BBB ging van nul naar 36 zetels [9], JA21 haalde 15 zetels [9] en de PVV behaalde ondanks interne problemen 98 zetels [9]. Linkse partijen gingen achteruit. GroenLinks-PvdA verloor 2,3 procentpunt en 135 zetels ten opzichte van 2022 [9]. De SP verloor zetels en kromp landelijk naar 101 zetels [9]. In Oss en Heerlen halveerde de SP naar vier zetels, en in Utrecht behaalde de partij geen zetels meer [9]. D66 won wel 55 zetels landelijk, maar had moeite kiezers vast te houden in grote steden zoals Leiden en Rotterdam [9].
FVD houdt eigen verkiezingsavond in Vierlingsbeek
Terwijl andere partijen zich verzamelden voor de uitslag in Boxmeer, hield FVD een eigen bijeenkomst op een boerderij in Vierlingsbeek [2]. In het Land van Cuijk ging FVD van één naar vier zetels in de gemeenteraad [2]. De partij leverde op 2 februari de kieslijsten in bij alle gemeenten waar ze meedeed [2]. Thierry Baudet gaf begin januari zijn Kamerzetel tijdelijk op om de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen te leiden [2]. Eind augustus had Lidewij de Vos Baudet al vervangen als fractievoorzitter in de Tweede Kamer [2]. FVD vroeg om giften vanaf één euro voor maximale zichtbaarheid, met een doelbedrag van 250.000 euro [2].
Zorgen over democratie door radicale winst
De winst van extreemrechts baart politieke waarnemers zorgen. Ricus Tiekstra, vicevoorzitter van de Vereniging van Raadsleden, waarschuwt dat de lokale democratie onder druk kan komen te staan [2]. ‘Als je in de raad gaat om altijd nee te zeggen, of overal tegen te zijn, dan ben je het lokale bestuur aan het ondermijnen. Dat is de doodsteek voor de democratie’, zegt Tiekstra [2]. Hans Vollaard van de Universiteit Utrecht benadrukt dat lokale partijen verschillend zijn: ‘Je kan ze niet op één hoop vegen, de ene lokale partij is de andere niet’ [4]. Gemeenteraden hebben minder middelen en meer taken, waardoor raadsleden compromissen moeten sluiten [2].
Waar inwoners meer informatie kunnen vinden
Inwoners kunnen de volledige uitslagen van hun gemeente bekijken via de interactieve tool van NRC op nrc.nl [7]. Deze tool toont niet alleen de resultaten van 2026, maar vergelijkt deze ook direct met die van vier jaar eerder [7]. De tool bevat opkomstcijfers en een ‘coalitiebouwer’ waarmee inwoners kunnen uitproberen welke combinaties van partijen een meerderheid in de gemeenteraad opleveren [7]. Voor specifieke vragen over de lokale politiek kunnen inwoners contact opnemen met hun nieuwe gemeenteraadsleden via de gemeentelijke website [GPT].