Chipgigant ASML stuwt Nederlandse economie naar recordhoogte

2026-10-28 economie

Veldhoven, woensdag, 28 oktober 2026.
Chipmachinebouwer ASML levert dit jaar samen met toeleveranciers en investeringen naar schatting 2,2 procent van de totale Nederlandse economie op. Dat melden economen van ING maandag in een nieuw rapport over de wereldwijde vraag naar chips voor kunstmatige intelligentie. Nederland profiteert dankzij de fabriek in Veldhoven volop van deze technologische groei, terwijl andere Europese landen juist achterblijven. Wel waarschuwen de onderzoekers dat de sterke afhankelijkheid van één enkel techbedrijf ons land kwetsbaar maakt voor marktcrisissen en handelsbeperkingen.

Groeiende directe bijdrage aan het bbp

De directe bijdrage van ASML aan de Nederlandse economie bereikt in 2026 naar verwachting 1,6 procent van het bruto binnenlands product [1][2]. In 2025 bedroeg dit aandeel nog 1,3 procent [1][4]. De directe economische betekenis van het Veldhovense concern groeide daarmee sterk sinds 1995, toen de bijdrage nog op 0,1 procent lag [4][6]. ING berekent de verwachte toename voor 2026 op basis van een geschatte jaaromzet van 44,5 miljard euro [6]. De fabrikant produceert machines voor extreme ultraviolet-lithografie, afgekort als EUV, die noodzakelijk zijn voor het drukken van de modernste microchips [1][2]. Het bedrijf heeft als enige fabrikant ter wereld toegang tot deze geavanceerde techniek [1][2]. De wereldwijde investeringsgolf in kunstmatige intelligentie stimuleert de verkoop van deze geavanceerde machines direct [1][6].

Ketenkracht in de regionale machinebouw

Binnenlandse toeleveranciers voegen in 2026 naar schatting 0,4 procentpunt extra toe aan de totale Nederlandse economische productie [1][4]. Investeringen in gebouwen, apparatuur en software leveren daarbovenop nog eens 0,2 procentpunt op [1][4]. ASML genereert zelf ongeveer de helft van de totale omzet van de Nederlandse machine-industrie [1][2]. De totale Nederlandse chipsector verdubbelde zijn omzet tussen 2019 en 2025 tot 46 miljard euro [4]. Het personeelsbestand in deze gespecialiseerde halfgeleidersector steeg in dezelfde periode van 23.000 naar 43.000 werknemers, wat neerkomt op 20000 extra banen [4]. Ook uitzendbureaus en toeleveranciers vergroten hun omzet en verhogen hun technologische vaardigheden door deze ketensamenwerking [1][6]. Regionale netwerken rond de Brainportregio verbinden machinebouwers, hightech-ontwerpers en toeleveranciers direct met de productiehallen van ASML [3][GPT].

Waarschuwing voor een Nokia-scenario

Economen van ING waarschuwen dat een zware afhankelijkheid van één enkel techconcern aanzienlijke risico’s met zich meebrengt [1][4]. De onderzoekers vergelijken de situatie met telecombedrijf Nokia, dat in het jaar 2000 goed was voor circa 3,8 procent van de Finse economie [1][2]. Na de introductie van moderne smartphones verloor Nokia zijn marktleiderschap [1][2]. Tegen 2011 was het aandeel van Nokia in het Finse bbp gedaald naar ongeveer 0,5 procent, een verlies van 3.3 procentpunt [1][4]. Volgens ING-hoofdeconoom Bert Colijn is de Nederlandse economie wel breder opgebouwd dan de toenmalige Finse economie [4]. Toch maakt de grote omvang van ASML het land kwetsbaar voor schommelingen in de chipmarkt [1][2].

Belemmeringen en geopolitieke druk

Amerikaanse exportbeperkingen hinderen momenteel de levering van machines aan klanten op de Chinese markt [1][4]. Ook mogelijke verstoringen bij buitenlandse toeleveranciers vormen een operationele bedreiging voor de productielijnen [1][5]. Op het eigen grondgebied loopt ASML tegen duidelijke grenzen aan door een gebrek aan fysieke ruimte en een tekort aan geschoolde technici [1][2]. Om het personeelstekort op te vangen en verdere uitbreiding mogelijk te maken, plant ASML nieuwe faciliteiten in Eindhoven voor 20.000 extra medewerkers [5]. Bovendien heeft de onderneming plannen neergelegd om de productiecapaciteit in zowel 2027 als 2028 met 30 procent te vergroten [5]. ING verwacht ondanks deze geopolitieke en infrastructurele hordes dat het ecosysteem rond Veldhoven de komende jaren de voornaamste aanjager blijft van de economische groei [1][2].

Bronnen

ASML economische groei