ASML-machine uit Veldhoven veert wereldwijde ingenieurs op
Veldhoven, dinsdag, 6 januari 2026.
Een video over ASML’s geavanceerde chipmachine trekt miljoenen kijkers op sociale media. De Veritasium-video toont de EXE:5000 machine in het High NA Lab in Veldhoven, die 50.000 tindruppels per seconde raakt met atoomnauwkeurigheid. Kijkers wereldwijd prijzen de Nederlandse ingenieurs voor hun expertise bij het bouwen van de meest complexe machine ter wereld. De 380 miljoen euro kostende machine is cruciaal voor het maken van de kleinste computerchips. Reacties benadrukken vooral de menselijke kant achter de technologie en de volharding die nodig was om deze doorbraak te realiseren. ASML uit Veldhoven is de enige fabrikant wereldwijd van deze essentiële machines voor de chipindustrie.
Video trekt wereldwijd miljoenen kijkers
De YouTube-video ‘The Ridiculous Engineering Of The World’s Most Important Machine’ van het wetenschapskanaal Veritasium gaat viral en trekt wereldwijde aandacht [1]. De video toont ASML’s EUV-lithografiemachine die 50.000 druppels gesmolten tin per seconde raakt met een precisie van slechts vijf atomen [3]. Kijkers wereldwijd uiten hun bewondering voor de Nederlandse ingenieurs en hun expertise [1]. De reacties benadrukken vooral de menselijke kant achter de innovatie en de toewijding van het team [1]. Een expert in de video omschrijft het project als ‘geen engineering, maar volharding op industriële schaal’ [1]. De video laat zien hoe ASML’s EXE:5000 machine in het High NA Lab in Veldhoven functioneert [1][3].
Nieuwe generatie chipmachines kost 380 miljoen euro
ASML heeft zondag 5 januari 2026 de halfgeleiderindustrie het ‘Angstrom Tijdperk’ ingeluid met de ingebruikname van High-NA EUV-lithografie [4]. De nieuwe Twinscan EXE:5200B machine kost 380 miljoen dollar per stuk en kan chips kleiner dan 2 nanometer produceren [4]. Intel is de eerste fabrikant die High-NA integreert in de productie om zijn positie terug te winnen van TSMC [4]. De machine behaalt een resolutie van 8 nanometer en kan 175 tot 200 wafers per uur verwerken [4]. ASML in Veldhoven is de enige wereldwijde leverancier van deze geavanceerde High-NA EUV-machines [4][6]. De precisie is zo hoog dat het apparaat een overlay-nauwkeurigheid van 0,7 nanometer haalt [4].
Doorbraak na decennia van ontwikkeling
De EUV-machine is het resultaat van decennia aan onderzoek, mislukkingen en investeringen [1]. ASML loste het probleem van lichtweerkaatsing op door samen te werken met ZEISS voor speciale lenzen [6]. Het bedrijf ontdekte dat het beschieten van tindruppels met een laser plasma creëert, terwijl gekoeld waterstofgas lensbeschadiging voorkomt [6]. De ontwikkeling vereiste het overwinnen van fysieke beperkingen zoals lichtdiffractie [6]. Sinds de late jaren 2010 is ASML de enige fabrikant van EUV-apparatuur die nodig is voor microfabricage onder 7 nanometer [6]. Het bedrijf produceert jaarlijks ongeveer 50 EUV-machines met een gemiddelde verkoopprijs van meer dan 180 miljoen euro per stuk [6].
Strategisch belang voor Nederlandse economie
ASML’s unieke marktpositie maakt het bedrijf tot een strategische asset in de moderne wereld [1]. Verstoringen bij ASML hebben mondiale gevolgen voor diverse sectoren [1]. Exportrestricties van Nederland worden gezien als cruciaal in de technologierace tussen de VS en China [1]. Slechts een handvol klanten kunnen EUV-machines kopen, wat de markt strategisch maakt [1]. Het bedrijf werd in 1984 opgericht als joint venture tussen Philips en ASM in Eindhoven [6]. In april 2024 kondigde ASML een investering van 2,5 miljard dollar aan voor uitbreiding in Eindhoven om plaats te bieden aan 20.000 nieuwe werknemers [6].
Impact op Eindhovense high-tech sector
De virale video versterkt Eindhoven’s reputatie als centrum van geavanceerde technologie [GPT]. ASML’s aanwezigheid in Veldhoven trekt internationale talenten en investeringen naar de regio [GPT]. Het bedrijf werkt nauw samen met lokale onderzoeksinstellingen en toeleveranciers [GPT]. De machine-industrie in de Brainport-regio profiteert van ASML’s innovaties en vraag naar precisiecomponenten [GPT]. Lokale ingenieursbureaus en technische dienstverleners ondersteunen ASML’s complexe productieprocessen [GPT]. De High Tech Campus Eindhoven, waar ook andere chipgerelateerde bedrijven gevestigd zijn, vormt een ecosysteem rond ASML’s technologie [8].
Vooruitblik op chipproductie
Intel verwacht zijn 14A Process Design Kit binnen enkele maanden vrij te geven aan klanten [4]. Chips geproduceerd met de EXE:5200B verbruiken naar verwachting 25 tot 35 procent minder stroom dan 3-nanometer equivalenten [4]. TSMC plant zijn overgang naar High-NA voor 2027 of 2028 [4]. De industrie is het er over eens dat High-NA de enige levensvatbare weg voorwaarts is voor lithografie [4]. Intel’s 14A-proces belooft een prestatiewinst van 20 procent ten opzichte van het 18A-proces [4]. Tegen 2028 wordt verwacht dat de ‘High-NA kloof’ tussen Intel en TSMC zich sluit wanneer TSMC de tools integreert [4].