Eindhoven wordt economische motor na Philips-vertrek
Eindhoven, maandag, 15 december 2025.
Eindhoven is uitgegroeid tot het tweede economische trekpaard van Nederland, na Amsterdam. In 1998 vertrok Philips naar Amsterdam en vreesde iedereen dat de stad zou vervallen zoals Detroit. Nu noemen experts Eindhoven het Silicon Valley van Nederland. ASML groeide uit tot ‘s lands grootste multinational en creëert 20.000 nieuwe banen met een nieuwe campus. Elke ASML-baan leidt tot drie andere arbeidsplaatsen in de regio. Voormalig ASML-topman Peter Wennink adviseerde het kabinet vorige week om 150 miljard euro te investeren in hightech sectoren. Het Rijksmuseum opent binnenkort een dependance in de stad. Eindhoven verwelkomde in oktober zijn 250.000ste inwoner.
Crisis in de jaren negentig leidde tot angst voor verval
Begin jaren negentig raakte Eindhoven in een diepe crisis toen DAF Trucks failliet ging en 5.000 banen verloren gingen [1]. Philips ontsloeg in dezelfde periode 50.000 werknemers wereldwijd [1]. De situatie verslechterde verder in 1996 toen Philips-bestuursvoorzitter Cor Boonstra besloot het hoofdkantoor te verplaatsen van Eindhoven naar Amsterdam [1]. Op 9 februari 1998 verhuisden 250 Philips-bestuurders en staffunctionarissen naar de Rembrandttoren in Amsterdam [1]. Als afscheidscadeau investeerde Philips 900 miljoen euro in een hightechcampus in Eindhoven [1]. Velen vreesden dat de stad zou vervallen zoals Detroit in Amerika [1].
ASML groeide uit tot wereldspeler tijdens Philips-vertrek
Terwijl Philips vertrok, stond ASML in 1998 al op de tweede plaats van chipmachineverkopers wereldwijd [1]. Een kwarteeuw later is ASML uitgegroeid tot de grootste Nederlandse multinational [1]. Het bedrijf ontwikkelt nieuwe machines voor grote AI-chips en breidt uit naar geavanceerde verpakkingstechnologie [5]. ASML heeft recent ook een belang genomen in het Franse AI-bedrijf Mistral AI [5]. Deutsche Bank verhoogde woensdag 10 december het koersdoel voor ASML van 1.000 naar 1.150 euro [6]. Op dezelfde dag verhoogde Citi Research het koersdoel van 1.050 naar 1.200 euro [6]. Analisten verwachten dat nieuwe generaties machines in 2027 en 2028 volledig bijdragen aan de omzet [5].
Nieuwe campus creëert massaal werkgelegenheid
ASML bouwt een nieuwe campus die 20.000 nieuwe banen creëert [1]. Elke ASML-baan leidt tot drie andere arbeidsplaatsen in de regio [1]. Dit betekent dat het aantal banen in Eindhoven tegen 2050 met 115.000 zal zijn toegenomen [1]. De stad verwelkomde in oktober 2025 zijn 250.000ste inwoner [1]. Burgemeester Jeroen Dijsselbloem liet informateur Sybrand Buma weten dat Eindhoven een grootschalige fabriek voor fotonica moet krijgen [1]. De transformatie heeft Brainport Eindhoven gevormd als economisch krachtig gebied [1].
Wennink-rapport roept op tot miljardensimpuls
Voormalig ASML-topman Peter Wennink presenteerde donderdag 12 december zijn advies ‘De route naar toekomstige welvaart’ aan het demissionaire kabinet [4]. Hij pleit voor investeringen van 151 tot 187 miljard euro in de komende tien jaar om Nederland economisch sterk te houden [4]. Nederland heeft minimaal 1,5 procent economische groei per jaar nodig om het huidige welvaartspeil te behouden [4]. Wennink identificeert vier cruciale sectoren: digitalisering en kunstmatige intelligentie, life sciences en biotechnologie, veiligheid en weerbaarheid, en energie- en klimaattechnologie [4]. Hij voerde de afgelopen weken gesprekken met leiders van D66, CDA, VVD, GroenLinks-PvdA en BBB over zijn plannen [4]. ‘Ik voelde dat zij de urgentie delen’, aldus Wennink [4].
Regio’s buiten Randstad vrezen achterstand
Het rapport van Wennink benadrukt economische pijlers in de Randstad en het zuiden, inclusief Brainport Eindhoven [3]. Stephanie Klein Nagelvoort van het UMCG waarschuwt: ‘We moeten ervoor zorgen dat deze plannen en de investeringen niet alleen in de Randstad landen’ [3]. Burgemeester Roelien Kamminga van Groningen benadrukte donderdag 11 december de kansen voor Groningen en Noord-Drenthe om bij te dragen aan de toekomstige economie [3]. UMCG-bestuurders noemen de ontwikkeling van de AI Fabriek in Groningen als aanjager voor de digitale economie [3]. Klein Nagelvoort stelt: ‘Onze arbeidsmarkt biedt misschien wel meer mogelijkheden dan de arbeidsmarkt in de Randstad’ [3].
Culturele investeringen versterken regio-aantrekkingskracht
Het Rijksmuseum maakte woensdag 11 december bekend een dependance in Eindhoven te vestigen [1]. ASML investeert in deze culturele ontwikkeling als onderdeel van het aantrekkelijker maken van Brainport [5]. De investeringen in cultuur maken deel uit van de bredere strategie om de regio te versterken [5]. Eindhoven wordt nu het Silicon Valley van Nederland genoemd, een complete omslag van de angst voor een Detroit-scenario in de jaren negentig [1]. Het succes van de transformatie toont de veerkracht van de regio na het vertrek van Philips [1].
Harde keuzes nodig voor economische focus
Wennink waarschuwt dat focus op hightech sectoren ten koste gaat van laagproductieve bedrijven zoals uitzendbureaus, slachterijen en schoonmaakbedrijven [4]. ‘Dat betekent dat de kwaliteit van voorzieningen als zorg, onderwijs en veiligheid daalt’, aldus de voormalig ASML-topman [4]. Hij pleit voor snellere vergunningverlening, belastingvoordelen voor energieprijzen en soepelere stroomaansluitingen [4]. Binnen drie maanden moet er een concreet plan liggen om de stikstofcrisis aan te pakken, inclusief afspraken over het uitkopen van boeren [4]. Wennink identificeert 51 concrete projecten die circa 126 miljard euro aan investeringen kunnen gebruiken, voornamelijk van private investeerders [4].