Steenuil verdwijnt uit Son en Breugel: vrijwilligers slaan alarm
Son en Breugel, dinsdag, 26 mei 2026.
De steenuil staat op het punt te verdwijnen uit Son en Breugel. Vrijwilligers van IVN tellen jaarlijks minder broedparen en zien het aantal in de gemeente halveren. Landelijk daalde de populatie van 25.000 paar in de jaren vijftig naar nog maar 8.000 tot 9.500 paar vandaag. Vogelbescherming Nederland en SOVON riepen 2026 daarom uit tot het Jaar van de Steenuil. De oorzaak ligt in het verdwijnen van oude boomgaarden, houtwallen en rommelige erven. Juist die plekken zijn de leefwereld van de steenuil. Bewoners kunnen zelf helpen: laat een schuur staan, vermijd muizengif en plant een hoogstamfruitboom. Wie muizengif gebruikt, doodt indirect ook de steenuil die de vergiftigde muizen opeet. De vrijwilligers van IVN Son en Breugel zoeken inwoners en boeren die een nestkast willen plaatsen.
Van 25.000 naar minder dan 9.500 paar
De steenuil verdwijnt in rap tempo uit Nederland. In de jaren vijftig telde ons land nog zo’n 25.000 broedparen [1]. Nu zijn dat er nog maar 8.000 tot 9.500 [1]. Dat is een afname van meer dan de helft: -65 procent, gemeten over de voorbije zeven decennia. In Son en Breugel ziet de uilenwerkgroep van IVN hetzelfde patroon. De vrijwilligers tellen het aantal broedparen elk jaar opnieuw en zien dat het lokale aantal is gehalveerd [1]. Vogelbescherming Nederland, SOVON Vogelonderzoek en de landelijke steenuilenwerkgroep STONE vinden deze cijfers zó zorgwekkend dat zij 2026 hebben uitgeroepen tot het Jaar van de Steenuil [1]. Doel is meer aandacht te vragen voor de soort en de oorzaken van de teruggang verder te onderzoeken [1].
Waarom de steenuil verdwijnt uit Son en Breugel
De steenuil is een vogel van het kleinschalige boerenland [1]. Hij heeft heggen, houtwallen en rommelige hoekjes nodig om te overleven [1]. Precies dat soort landschap is in de tweede helft van de twintigste eeuw sterk afgenomen in en rond Son en Breugel [1]. Schuren verdwenen, boomgaarden werden gekapt en erven werden netjes opgeruimd [1]. Daarmee verdween ook een groot deel van de insecten, muizen en andere kleine dieren waarop de steenuil jaagt [1]. Schaalvergroting in de landbouw en meer bebouwing aan de dorpsranden versterken dit effect [GPT]. In de schemering zie je de steenuil laag over het weiland vliegen om neer te strijken op een paal of molshoop [1]. Die vertrouwde aanblik dreigt voor steeds meer inwoners van Son en Breugel voorgoed tot het verleden te gaan behoren [1].
IVN-vrijwilligers controleren elk jaar de nestkasten
Binnen IVN Son en Breugel is al jaren een actieve uilenwerkgroep actief [1]. De vrijwilligers inventariseren jaarlijks hoeveel steenuilen er in de gemeente broeden [1]. Daarnaast controleren zij nestkasten die hangen op erven van bewoners en boeren in de omgeving [1]. Dat kan alleen dankzij de zogeheten gastgevers: mensen die een nestkast op hun erf hebben hangen en de vrijwilligers welkom heten voor de jaarlijkse controle [1]. In dit bijzondere jaar — het Jaar van de Steenuil — brengen de vrijwilligers de situatie in Son en Breugel nadrukkelijker onder de aandacht [1]. De werkgroep is op zoek naar nieuwe inwoners en boeren die ook een nestkast willen plaatsen [1].
Muizengif is dodelijk voor de steenuil
Een van de grootste gevaren voor de steenuil is muizengif [1]. De steenuil eet vergiftigde muizen op en sterft daar zelf aan [1]. Wie muizen in de tuin of schuur wil bestrijden, doet er goed aan geen gif te gebruiken [1]. Een beter alternatief is een muizenruiter: een stapel takken of hooi waar muizen onderdak vinden [1]. Zo creëer je een plek waar de steenuil zelf voor de muizenbestrijding zorgt [1]. Dat is goedkoper dan gif en schadelijker voor niemand behalve de muis [GPT].
Wat inwoners van Son en Breugel zelf kunnen doen
Bewoners die aan de dorpsrand wonen of een erf of tuin hebben, kunnen zelf al veel betekenen [1]. Kleine ingrepen maken een groot verschil voor de steenuil. Volgens IVN Son en Breugel helpen deze stappen het meest [1]:
Meer informatie
Meer informatie over de steenuil in Son en Breugel en het werk van de IVN-uilenwerkgroep staat op de website van Mooi Son en Breugel [1]. Inwoners en boeren die een nestkast willen plaatsen of de werkgroep willen ondersteunen, kunnen daar terecht voor contact [1].