Centrale bank waarschuwt: winkels moeten contant geld blijven accepteren
Nederland, maandag, 9 maart 2026.
De Nederlandsche Bank roept winkels op om contante betalingen te blijven accepteren, terwijl steeds meer bedrijven overstappen op alleen digitaal betalen. DNB benadrukt dat brede acceptatie van cash essentieel is voor financiële inclusie. Ongeveer 1,5 tot 2 miljoen Nederlanders hebben een sterke voorkeur voor contant geld. De centrale bank adviseert consumenten om 70 euro cash in huis te hebben voor noodsituaties van 72 uur. Dit komt op een moment dat slechts 20 procent van alle winkelbetalingen nog contant gebeurt, tegenover meer dan de helft in 2014.
DNB publiceert nieuwe visie op betalingsverkeer
De Nederlandsche Bank publiceerde op 8 maart 2026 haar nieuwe ‘Visie op Betalen 2026-2028’ [1][2]. Deze visie benadrukt het belang van brede acceptatie van contant geld door winkels om ervoor te zorgen dat cash bruikbaar blijft [1]. DNB werkt aan maatschappelijk draagvlak voor een balans tussen weerbaarheid, betaalbaarheid en contant geld als fundament [1]. De centrale bank stelt dat consumenten de keuze moeten behouden hoe ze willen betalen, zodat iedereen zelfstandig kan blijven betalen en er betaald kan worden als elektronische systemen tijdelijk niet werken [1]. Het makkelijk en betaalbaar moet zijn en blijven om contant geld op te nemen, te gebruiken en af te storten [1].
Impact op Eindhovense high-tech bedrijven
Voor Eindhovense high-tech bedrijven en machinebouwers betekent de DNB-visie mogelijk aanpassingen in hun betalingssystemen [2]. Deze bedrijven zijn vaak voorlopers in digitalisering en kunnen nu genoodzaakt zijn om naast moderne betaalmethoden ook contante betalingen te faciliteren [2]. De logistieke keten van contant geld moet worden opgeschaald, inclusief uitbreiding van bevoorradingscapaciteit en het aantal geldautomaten [1]. Dit kan extra kosten met zich meebrengen voor ondernemers die hun kassasystemen moeten aanpassen. Er zijn momenteel 3737 geldautomaten via Geldmaat in Nederland [3]. DNB stelt voor om het aantal geldautomaten te koppelen aan het aantal inwoners om de toegang tot contant geld te vergroten [3].
Risico’s van Amerikaanse afhankelijkheid
Nederland is voor een groot deel van het betalingsverkeer afhankelijk van Amerikaanse betalingsdienstverleners zoals Visa en Mastercard [4]. Deze bedrijven verzorgen de helft van alle betalingen in Nederland [4]. Inge van Dijk, directeur Betalingsverkeer bij DNB, waarschuwt: ‘Ze verzorgen een belangrijk onderdeel van het betalingsverkeer, de pintransacties in de winkel. Dat zijn miljarden transacties per jaar’ [4]. Deze afhankelijkheid maakt Nederland kwetsbaar voor geopolitieke spanningen en cyberaanvallen [2]. Voor Eindhovense exportbedrijven, die veel internationale transacties hebben, kan dit extra risico’s betekenen bij verstoringen van Amerikaanse betalingssystemen.
Europese alternatieven in ontwikkeling
Als alternatief voor Amerikaanse systemen werkt Europa aan eigen betaalmiddelen [5]. Sinds begin 2026 wordt bij iDEAL betalingen ‘iDEAL/Wero’ weergegeven als eerste stap in de vervanging door het Europese Wero-systeem [6]. Eind 2026 moeten de eerste webwinkels overgaan op Wero [6]. De Europese Centrale Bank werkt tegelijkertijd aan een digitale euro als betrouwbaar digitaal alternatief voor contant geld [2][4]. Deze digitale euro moet gratis worden aangeboden, net zoals bankbiljetten [4]. DNB streeft naar minder afhankelijkheid van niet-Europese partijen en stimuleert Europese digitale betaalmiddelen [6]. Voor lokale Eindhovense bedrijven kan dit betekenen dat ze binnenkort nieuwe betaalsystemen moeten implementeren.
Gevolgen voor lokale ondernemers
Lokale ondernemers in Eindhoven moeten zich voorbereiden op mogelijke verstoringen van betalingssystemen [3]. DNB adviseert winkeliers om offline pinnen aan te bieden om winkels open te houden bij verstoringen [3]. Voor kleine ondernemers in de designsector of lokale winkels kan dit betekenen dat ze investeren in kassasystemen die meerdere betaalmethoden ondersteunen. De kosten voor nieuwe betaalproducten kunnen toenemen voor individuen en winkeliers, waarbij eerlijke afspraken nodig zijn over kostenverdeling [4]. DNB ziet offline pinnen als een goede innovatie om de continuïteit te waarborgen [3]. Grote banken zijn wettelijk verplicht om binnen een straal van 5 kilometer een werkende geldautomaat te plaatsen [3].
Consumentenadvies voor noodsituaties
DNB adviseert Nederlandse huishoudens om voldoende contant geld aan te houden voor een verstoring van 72 uur [2][8]. Specifiek betekent dit 70 euro voor een persoon, 120 euro voor een stel en 30 euro extra per kind [3][4]. Consumenten wordt ook aangeraden om betaalrekeningen bij verschillende banken aan te houden [2][3]. Inge van Dijk benadrukt: ‘Het is heel belangrijk om contant geld in huis te hebben om een paar dagen boodschappen te kunnen kopen’ [4]. Voor Eindhovense gezinnen betekent dit praktische voorbereiding op mogelijke digitale verstoringen. Er is niet meer de capaciteit om geld snel via banken of Geldmaat naar mensen te brengen vanuit de locatie in Zeist bij een crisis [4].
Veranderende betaalgewoonten
Het gebruik van contant geld is de afgelopen jaren drastisch afgenomen [8]. In 2014 werd meer dan de helft van alle kassakbetalingen contant gedaan, maar nu vormen contante betalingen nog maar 20% van het totaal aantal toonbankbetalingen [8]. Tegelijkertijd werd 80% van de betalingen aan de kassa gedaan met betaalkaarten of via de telefoon [6]. Eind 2024 was 34% van alle kassakbetalingen contactloos met mobiele telefoon of smartwatch, terwijl dat in 2019 nog maar 2% was [8]. Ondanks deze daling hebben anderhalf tot twee miljoen Nederlanders nog steeds een ‘grote voorkeur’ voor contant geld [5]. Tobias Oudejans van DNB stelt: ‘We vinden niet dat mensen er gebruik van moeten maken, maar dat ze erover moeten kunnen beschikken’ [5].
Vooruitblik voor regio Eindhoven
Voor de Eindhovense regio betekenen deze ontwikkelingen dat bedrijven zich moeten aanpassen aan nieuwe betaalrealiteit [2]. High-tech bedrijven en machinebouwers zullen waarschijnlijk voorlopers worden in het implementeren van nieuwe Europese betaalsystemen zoals Wero. DNB verwacht dat innovaties het gebruik van contant geld kunnen stimuleren, zoals gesloten kassasystemen die de verwerking van contant geld automatiseren en flexibele kleine geldautomaten die snel kunnen worden ingezet [3]. Het aantal geldautomaten moet meegroeien met de bevolking, met een minimum van 22,3 per 100.000 inwoners [8]. De Nederlandse bevolking scoort gemiddeld een 6,0 voor betaalvaardigheid, wat ruimte laat voor verbetering in begrip van verschillende producten en fraudecompensatieprocedures [4][8].