Schijf van Vijf krijgt drastische update na 70 jaar
Nederland, donderdag, 9 april 2026.
Het Voedingscentrum presenteerde gisteren de grootste aanpassing van de Schijf van Vijf in tien jaar. Nederlanders moeten hun vleesconsumptie bijna halveren van 500 naar 300 gram per week, met maximaal één gehaktbal per week. De dagelijkse kaasportie wordt gehalveerd naar 20 gram. In plaats daarvan adviseert het centrum twee keer zoveel peulvruchten zoals bonen en linzen. Voor het eerst speelt milieu-impact een even grote rol als gezondheid bij de voedingsadviezen. Minister Van Essen komt dit najaar met concrete plannen om consumenten te helpen bij de omschakeling naar meer plantaardig eten.
Rood vlees beperkt tot 100 gram per week
De nieuwe Schijf van Vijf beperkt rood vlees tot maximaal 100 gram per week [1][3]. Dit is de helft van wat de Gezondheidsraad in december 2025 nog verantwoord achtte van 200 gram [1]. Een gehaktbal weegt ongeveer 100 gram, waardoor Nederlanders voortaan maximaal één gehaktbal per week kunnen eten [GPT]. De totale vleesconsumptie daalt van 500 naar 300 gram per week, een verlaging van -40 procent [3][5]. Wit vlees zoals kip mag nog wel 200 gram per week [3]. Het Voedingscentrum baseert deze aanpassing op nieuwe wetenschappelijke inzichten over gezondheid en milieu-impact [1][3].
Peulvruchten krijgen hoofdrol in eiwitadvies
Nederlanders moeten hun consumptie van peulvruchten verhogen van 150 gram naar 250 gram per week [3]. Dit betekent een toename van 66.667 procent [3]. Bonen, linzen en erwten worden de nieuwe hoofdbronnen van eiwit [1][3]. “Peulvruchten zijn voor veel mensen nog geen onderdeel van hun eetpatroon. Haalbaarheid is ook belangrijk”, zegt Marije Verwijs, gezondheidsexpert van het Voedingscentrum [1]. Het nieuwe advies raadt een verhouding aan van 60 procent plantaardige en 40 procent dierlijke eiwitten [4]. De ‘Eetwissel’ moedigt mensen aan om kleine stappen te nemen, zoals het vervangen van rundergehakt door linzen [3].
Kaasportie gehalveerd naar 20 gram per dag
De dagelijkse aanbeveling voor kaas daalt van 40 naar 20 gram per dag [1][3]. Dit is ongeveer één plakje kaas in plaats van twee [GPT]. De verlaging van zuivelconsumptie helpt de uitstoot van broeikasgassen te verminderen [5]. Ook andere dierlijke producten krijgen minder ruimte in het nieuwe voedingsadvies [3][5]. Het Voedingscentrum houdt nu rekening met CO2-uitstoot, watergebruik en voedselveiligheid zoals blootstelling aan PFAS en zware metalen [3]. Groenten blijven belangrijk met een minimum van 250 gram per dag [4].
Milieu-impact weegt even zwaar als gezondheid
Voor het eerst beoordeelt het Voedingscentrum voedingsmiddelen op zowel gezondheid als ecologische voetafdruk [4]. Alleen producten die aan beide eisen voldoen, krijgen een plek in de nieuwe schijf [4]. Geïmporteerde vruchten met hoge transportuitstoot en intensief pesticidengebruik worden afgeraden [4]. De focus ligt op duurzaam eten met meer plantaardige producten [4]. Supermarktsappen vallen vaak buiten de nieuwe richtlijnen vanwege bewerking en toevoegingen [4]. Het Voedingscentrum stelt dat Nederland voortaan “mét de schijf” eet in plaats van “volgens de schijf”, waarbij individuele voorkeuren meer ruimte krijgen [5].
Digitale tool geeft persoonlijk advies
Het Voedingscentrum lanceert een vernieuwde ‘Schijf van Vijf voor jou’-tool die advies op maat geeft [3]. De tool houdt rekening met leeftijd, geslacht en persoonlijke voorkeuren [3]. Marije Verwijs erkent: “We zijn ons bewust dat het lastiger is om laaggeletterden of ouderen zonder digitale vaardigheden daarmee goed te bereiken” [5]. Termen als ‘porties’ en ‘schep’ verdwijnen uit de nieuwe schijf [5]. “Met of zonder vis, met of zonder vlees, weinig brood, of veganistisch”, legt Verwijs uit over de flexibiliteit [5]. Het Voedingscentrum raadt een veganistisch dieet voor kinderen en ouderen niet aan zonder begeleiding van een diëtist [5].
Minister bereidt steunplannen voor najaar voor
D66-minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur komt dit najaar met concrete plannen [1]. Deze plannen moeten Nederlandse consumenten helpen bij de omschakeling naar meer plantaardig eten [1]. De minister overweegt prijsafspraken met supermarkten om gezonde keuzes toegankelijker te maken [1]. Zorgmedewerkers, overheden en onderwijsinstellingen nemen het nieuwe advies mee in hun beleid [5]. Gedragsexpert Liesbeth Velema waarschuwt: “Iedereen eet anders. Wat we lekker vinden, onze gewoontes en cultuur spelen een grote rol. Maar ook de ongezonde omgeving om ons heen maakt het soms lastig” [3].
Waar krijg je meer informatie
Inwoners kunnen de nieuwe Schijf van Vijf bekijken op de website van het Voedingscentrum [3]. De vernieuwde tool voor persoonlijk advies wordt beschikbaar gesteld via voedingscentrum.nl [3]. Voor vragen over het nieuwe voedingsadvies kunnen mensen contact opnemen met hun huisarts of een diëtist [GPT]. Recepten en praktische tips voor meer peulvruchten in de maaltijd staan ook op de website van het Voedingscentrum [GPT].