Brainport vraagt België om hulp bij explosieve groei

2026-02-19 economie

Eindhoven, donderdag, 19 februari 2026.
De technologieregio rond Eindhoven klopt aan bij Vlaamse buren voor extra arbeidskrachten en ruimte voor bedrijven. ASML’s succes zorgt voor personeelstekorten en een oververhitte woningmarkt in de Brainportregio. Bestuurders tekenen volgende maand een samenwerkingscharter voor betere wegen, snellere treinverbindingen en gezamenlijke bedrijventerreinen. België wil echter voorkomen dat ASML een ‘nieuw Philips of Ford’ wordt - bedrijven die eerder fabrieken sloten toen het uitkwam. De samenwerking moet beide kanten helpen: Nederland krijgt ruimte voor groei, België wil meeliften op Brainports technologisch succes. Ook komt er een directe treinverbinding tussen Eindhoven en Brussel.

Concreet plan voor grensoverschrijdende samenwerking

Het twee pagina’s tellende ‘Samenwerkingscharter Brainport-Limburg-Kempen’ bevat concrete plannen voor de komende jaren [1][2]. Betere wegen, snellere ov-verbindingen en rechtstreekse fietspaden tussen gemeenten aan weerszijden van de grens moeten de regio’s beter verbinden [1][2]. Op hoger niveau komen er betere reismogelijkheden tussen Eindhoven, Hasselt, Antwerpen en andere steden [1][2]. Bedrijven, scholen en onderzoeksinstellingen gaan samen nieuwe producten ontwikkelen en talenten opleiden [1][2]. De regio’s zoeken gezamenlijk naar nieuwe bedrijventerreinen en stemmen woningbouwplannen op elkaars behoeften af [1][2]. Ook werken ze samen aan het verbeteren van de natuur in het grensgebied [1][2].

ASML’s succes drijft tekorten op

Het initiatief voor de samenwerking werd anderhalf jaar geleden aan de Nederlandse kant van de grens genomen [1][2]. De Brainportregio dreigt uit zijn voegen te barsten door stormachtige economische ontwikkelingen, aangejaagd door het succes van ASML [1][2]. Er is aan alles gebrek in de regio [1][2]. Bedrijven krijgen het personeel nauwelijks aangesleept [1][2]. Nieuwkomers uit het buitenland zorgen ervoor dat het al bestaande woningtekort nog verder verergert [1][2]. Tegelijk is de regio verwikkeld in een mondiale concurrentiestrijd, waarbij het van levensbelang is om te blijven innoveren en ontwikkelen [1][2].

Vlaamse voorzichtigheid door slechte ervaringen

De samenwerkingsovereenkomst, die volgende maand wordt getekend, toont bereidheid maar ook voorzichtigheid van Vlaamse zijde [1][2]. Aan eerdere samenwerkingen met het buitenland hebben de Vlamingen een wrange smaak overgehouden [1][2]. “We zouden niet willen dat ASML hier een nieuw Ford of Philips wordt”, zei directeur Noël Slangen van de Limburgse ontwikkelingsmaatschappij eerder [1][2]. Die bedrijven stichtten in het verleden fabrieken in Vlaanderen, om ze even makkelijk weer te sluiten toen het ze uitkwam [1][2]. Daarom wordt in de overeenkomst onderstreept dat alle partijen gelijkwaardig zijn en dat de samenwerking voor langere termijn is bedoeld [1][2]. Om te zorgen dat het niet bij woorden alleen blijft, komen er een ‘taskforce’, werkgroepen en speciaal aangewezen verbindingspersonen [1][2].

Directe treinverbinding Eindhoven-Brussel op komst

Nederland en België zetten een belangrijke stap naar een directe treinverbinding tussen Eindhoven en Brussel [3][4][5][6]. Staatssecretaris Thierry Aartsen en de Belgische minister Jean-Luc Crucke ondertekenden gisteren in Antwerpen een gezamenlijke verklaring om intensiever samen te werken op spoorgebied [3][4][5]. “Als je van de ene naar de andere plek wilt reizen, moet je al snel drie, vier keer overstappen. Dat kan zo niet. Je moet vanuit Eindhoven in één keer naar Antwerpen en Brussel kunnen”, aldus Aartsen [6]. In januari klaagde Aartsen zich nog over de slechte treinverbinding tussen ASML en Brussel, die 3,5 uur duurt met vier overstappen [4]. Voor de zomer van 2026 moet er duidelijkheid komen over of de nieuwe spoorverbinding over nieuw aan te leggen spoor zal rijden of gebruik zal maken van bestaande rails [6].

Bredere spoorsamenwerking tussen beide landen

De intensievere samenwerking omvat meer dan alleen de Brainport-Brussel-verbinding [3][4][5]. De landen werken samen aan de 3RX-verbinding, een railgoederenverbinding tussen de haven van Gent en Terneuzen [3][4][5]. Ook komen er verbeteringen voor grensoverschrijdende lijnen zoals de Drielandentrein, Weert-Hamont en Hasselt-Maastricht [4]. “Onze samenwerking met Nederland is altijd constructief geweest, maar soms ontbrak het aan ambitie. Vandaag willen we daar nieuw leven in blazen”, zei minister Crucke [3][4]. Verantwoordelijke bewindspersonen zullen elkaar minstens jaarlijks spreken, aangevuld met halfjaarlijkse vergaderingen van een Belgisch-Nederlandse werkgroep [3][4]. België en Nederland willen in de zomer van 2026 een afsprakenkader met spoordossiers ondertekenen [3][4].

Jongerenprojecten versterken grensoverschrijdende arbeidsmarkt

De samenwerking strekt zich uit tot het opleiden van toekomstige arbeidskrachten voor de Brainportregio [7]. Het TATOE-project helpt jongeren tussen de 12 en 18 jaar in Zuid-Nederland en Vlaanderen bij hun beroepskeuze [7]. Het project start in september 2026 en integreert 21ste-eeuwse vaardigheden, STEM-onderwijs en duurzame ontwikkelingsdoelen [7]. “Voor hun toekomst is het belangrijk dat ze over zichzelf nadenken en zicht krijgen op alle studie- en beroepsmogelijkheden. Zo maken ze een keuze die bij hen past”, aldus projectverantwoordelijke Sara Kooijman [7]. Deelnemende organisaties zijn onder andere Beroepenhuis, Ontdekfabriek, Groep INTRO, Uitvindfabriek, Educathor, Brightlab en Brainport Development [7]. Het project creëert ook een online omgeving voor docenten, jeugdwerkers en ouders met informatie over loopbaanbegeleiding [7].

Eerdere samenwerkingen als opstap

De Brainportregio ging eerder al samenwerkingen aan met Weert, Venlo en Meierijstad [1][2]. Deze ervaring helpt bij het opzetten van de nieuwe Belgische samenwerking [1][2]. De intensivering van de spoorsamenwerking is een antwoord op veranderende geopolitieke en economische verhoudingen [3]. “Goede grensoverschrijdende samenwerking is dan van strategisch belang - in economisch en militair opzicht”, benadrukt staatssecretaris Aartsen [3][4]. De samenwerking moet ook de weerbaarheid voor militaire mobiliteit vergroten [3][4].

Bronnen

Brainport grensoverschrijdende samenwerking