Brandbommen blokkeren restauratie graf vader Van Gogh in Nuenen
Nuenen, woensdag, 27 mei 2026.
Het graf van Theodorus van Gogh, vader van de beroemde schilder Vincent, staat op de nominatie voor restauratie. Maar de gemeente Nuenen stuit op een onverwacht probleem: in de bodem van begraafplaats Tomakker ligt mogelijk nog brandbommen uit de Tweede Wereldoorlog. Voordat er ook maar één schep de grond in gaat, moet een explosievenonderzoek uitwijzen of de plek veilig is. Nuenen trekt jaarlijks duizenden Van Gogh-liefhebbers van over de hele wereld en wil het erfgoed van de familie zorgvuldig bewaren. De ontdekking van mogelijke oorlogsmunitie maakt een grondige bodemverkenning nu de eerste stap.
Graf midden op begraafplaats Tomakker
Het graf van Theodorus van Gogh ligt midden op de begraafplaats Tomakker in Nuenen [1]. Theodorus van Gogh was de vader van de wereldberoemde schilder Vincent van Gogh [1][GPT]. De gemeente Nuenen wil dit graf opknappen, maar de plannen liggen nu stil [1]. Bij toeval is namelijk ontdekt dat er in de bodem mogelijk brandbommen uit de Tweede Wereldoorlog liggen [1]. Een brandbom is een explosief dat bij inslag vuur veroorzaakt en na tientallen jaren nog steeds gevaarlijk kan zijn [GPT]. Zolang niet duidelijk is of de munitie daar echt ligt, kan geen enkele schep de grond in [1]. Het explosievenonderzoek — een gespecialiseerde bodeminspectie op oorlogswapens — is daarmee de eerste en verplichte stap [1].
Nuenen en de erfenis van Vincent van Gogh
Nuenen, door locals ook wel ‘Nuenen Dwers’ genoemd, is nauw verbonden met het leven en werk van Vincent van Gogh [1]. De schilder woonde en werkte hier in de jaren 1880 en schilderde er onder meer zijn bekende werk ‘De Aardappeleters’ [GPT]. De gemeente trekt jaarlijks duizenden bezoekers uit de hele wereld die de sporen van Van Gogh willen volgen [1]. Het graf van zijn vader Theodorus op begraafplaats Tomakker is een van de plekken die bij dat bezoek horen [1]. Theodorus van Gogh overleed in 1885 en werd in Nuenen begraven [GPT]. De restauratie van zijn graf past in het bredere streven van de gemeente om het Van Gogh-erfgoed zorgvuldig te bewaren [1].
Wie was Theodorus van Gogh?
Theodorus van Gogh (1822–1885) was Nederlands hervormd predikant en de vader van Vincent van Gogh [GPT]. Hij stond van 1882 tot aan zijn dood in 1885 als dominee in Nuenen [GPT]. Vincent woonde in die periode bij zijn ouders in de pastorie en maakte in Nuenen meer dan tweehonderd schilderijen en tekeningen [GPT]. De relatie tussen vader en zoon was complex maar ook hecht: Theodorus steunde Vincent financieel in samenwerking met zijn andere zoon Theo van Gogh [GPT]. Na het overlijden van Theodorus bleef Vincent nog even in Nuenen voordat hij naar Antwerpen vertrok [GPT]. Het graf van Theodorus is daarmee een tastbare herinnering aan de periode die Vincent als kunstenaar sterk vormde [GPT].
Vincent van Gogh in de ogen van een tijdgenoot
Een bijzondere inkijk in het karakter van Vincent van Gogh komt van Jeanne Calment, die claimde hem in de late jaren 1880 te hebben ontmoet in de Franse stad Arles [3]. Haar toekomstige echtgenoot stelde haar voor aan Van Gogh in de stoffenwinkel van haar oom, waar de schilder regelmatig benodigdheden kocht [3]. Calment omschreef hem als ‘dirty, badly dressed, and disagreeable’ — vuil, slecht gekleed en onaangenaam [3]. Ze herinnerde zich dat hij haar een minachtende blik gaf, sociaal onhandig overkwam en sterk naar alcohol rook [3]. Historici beschouwen de ontmoeting in het algemeen als aannemelijk, omdat Van Gogh in die periode inderdaad in Arles woonde [3]. Calment was destijds oud genoeg voor zo’n ontmoeting [alert! ‘Bronnen spreken elkaar licht tegen over haar leeftijd: bron 3 noemt “tiener”, elders wordt 12 of 13 jaar genoemd’] [3]. Jeanne Calment (1875–1997) werd later bekend als de oudste persoon ooit geregistreerd in de geschiedenis [GPT].
Wat gebeurt er nu in Nuenen?
De gemeente Nuenen heeft woensdag 27 mei 2026 bevestigd dat het graf van Theodorus van Gogh op de nominatie staat voor restauratie [1]. Voordat de werkzaamheden beginnen, vindt eerst een explosievenonderzoek plaats op begraafplaats Tomakker [1]. Pas als dat onderzoek aantoont dat de bodem veilig is, kunnen de restauratiewerkzaamheden van start gaan [1]. Een concrete startdatum voor het onderzoek of de restauratie is op dit moment nog niet bekendgemaakt [alert! ‘De bron vermeldt geen specifieke datum voor het explosievenonderzoek of de start van de restauratie’] [1]. De gemeente houdt ook op andere vlakken rekening met praktische omstandigheden: zo past de milieustraat in Nuenen vrijdag 29 mei haar openingstijden aan vanwege de voorspelde hitte [2]. Die dag is de milieustraat uitsluitend open van 08.00 tot 12.00 uur [2]. De afvalinzameling start vrijdag al om 06.30 uur, een uur eerder dan normaal [2]. Afval dat na die tijd wordt aangeboden, wordt niet meer opgehaald [2].