Eindhoven krijgt boete voor illegaal onderzoek naar moslims
Eindhoven, dinsdag, 10 februari 2026.
De gemeente Eindhoven moet 25.000 euro betalen omdat zij in 2018 illegaal gevoelige gegevens verzamelde over de islamitische gemeenschap. De Autoriteit Persoonsgegevens bestrafte de gemeente voor het uitvoeren van een krachtenveldanalyse zonder juiste juridische grondslag. Burgemeester Dijsselbloem erkent dat het onderzoek stigmatiserend werkte en het vertrouwen heeft geschaad. In totaal kregen tien Nederlandse gemeenten dezelfde boete voor soortgelijke onderzoeken naar moslimgemeenschappen tussen 2016 en 2021. De gemeente heeft het rapport inmiddels vernietigd en procedures aangescherpt om toekomstige privacyschendingen te voorkomen.
Nieuw hoofdstuk na eerder datalek
Deze boete vormt een nieuw hoofdstuk in de privacyproblemen van gemeente Eindhoven. In oktober 2024 meldde de gemeente al een ernstig datalek waarbij ambtenaren persoonlijke gegevens van inwoners hadden geüpload naar openbare AI-websites zoals ChatGPT [GPT]. Eindhoven stond daardoor al jaren onder verscherpt toezicht van de Autoriteit Persoonsgegevens wegens eerdere datalekken [GPT]. De nieuwe boete van 25.000 euro gaat over een heel ander incident uit 2018, waarbij de gemeente illegaal gevoelige gegevens verzamelde over de islamitische gemeenschap [1].
Onderzoek naar moskeebesturen zonder toestemming
De gemeente liet in 2018 onderzoeksbureau Nuance door Training en Advies een krachtenveldanalyse uitvoeren binnen de islamitische gemeenschap in Eindhoven [1]. Het rapport bevatte persoonsgegevens van personen uit de islamitische gemeenschap, zoals van bestuursleden van moskeeën [1]. De gemeente verzamelde deze gevoelige informatie over religie zonder de juiste juridische grondslag [1]. De aanleiding voor het onderzoek waren internationale ontwikkelingen zoals de oorlog in Syrië vanaf 2011 en zorgen over uitreizigers naar Syrië en Irak die zich aansloten bij IS [1]. Op advies van de NCTV besloot de gemeente tot het onderzoek [1].
Burgemeester erkent stigmatisering
Burgemeester Dijsselbloem erkent dat de gemeente een fout heeft gemaakt met het onderzoek [1]. “Ik betreur het dat we de krachtenveldanalyse in 2018 hebben laten uitvoeren. Het onderzoek heeft het vertrouwen geschaad en stigmatiserend gewerkt naar de Islamitische gemeenschappen en dat had nooit gemogen,” zegt Dijsselbloem [1]. Het college van burgemeester en wethouders bood al op 20 oktober 2021 excuses aan voor het uitvoeren van de analyse [1]. De moskeebesturen werden destijds geïnformeerd over de context van het onderzoek [1]. Eindhoven heeft de afgelopen jaren via gesprekken en persoonlijke ontmoetingen gewerkt aan het herstel van vertrouwen met de moskeeën [1].
Rapport vernietigd na juridische problemen
De gemeente heeft het rapport in april 2022 verwijderd nadat duidelijk werd dat het bezit van deze gegevens onrechtmatig was [1]. Dit gebeurde nadat lopende procedures waren afgehandeld [1]. De Autoriteit Persoonsgegevens startte het onderzoek in 2023 naar aanleiding van een artikel in NRC Dagblad uit oktober 2021 [1]. Het NRC-artikel ‘Undercover naar de moskee’ onthulde dat verschillende gemeenten onderzoeken hadden laten uitvoeren naar islamitische gemeenschappen zonder hen daarover te informeren [1].
Tien gemeenten kregen dezelfde straf
Eindhoven is niet de enige gemeente die een boete kreeg voor dit soort onderzoeken [1][2]. In totaal hebben tien Nederlandse gemeenten dezelfde boete van 25.000 euro gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens [1][2]. Samen betalen de gemeenten dus 250000 euro aan boetes voor het uitvoeren van krachtenveldanalyses naar moslimgemeenschappen tussen 2016 en 2021 [1]. De privacywaakhond onderzocht alle gemeenten die zo’n analyse lieten uitvoeren in die periode [1].
Strengere regels voor toekomstige onderzoeken
Eindhoven heeft maatregelen genomen om soortgelijke fouten in de toekomst te voorkomen [1]. De gemeente heeft meer kennis en ondersteuning over de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en privacyvraagstukken [1]. Interne procedures voor het omgaan met onderzoeken die persoonsgegevens bevatten zijn aangescherpt [1]. Eindhoven voert nu extra AVG-controles uit en zorgt dat toekomstige onderzoeken alleen plaatsvinden met een duidelijke juridische grondslag [1]. Inwoners die meer informatie willen over deze zaak kunnen contact opnemen met de gemeente via de gebruikelijke kanalen [GPT].