China bouwt chipmachine met ex-ASML werknemers uit Veldhoven

2025-12-18 economie

Veldhoven, donderdag, 18 december 2025.
Chinese wetenschappers hebben een prototype gebouwd van een EUV-machine, dezelfde complexe technologie die ASML gebruikt voor de modernste computerchips. Het apparaat werd ontwikkeld door voormalige ASML-werknemers uit Veldhoven en maakt deel uit van een geheim Chinees staatsproject. De machine vult bijna een hele fabriekshal in Shenzhen en kan extreem ultraviolet licht produceren, maar heeft nog geen werkende chips gemaakt. China hoopt dit in 2028 te bereiken, hoewel experts 2030 realistischer achten. Het project wordt binnen China vergeleken met het Amerikaanse Manhattanproject uit de Tweede Wereldoorlog en wordt rechtstreeks gecoördineerd door telecomreus Huawei onder leiding van president Xi Jinping.

Verband met eerdere ASML-spanningen

Deze ontwikkeling bouwt voort op de groeiende geopolitieke spanningen rond ASML die eerder werden gerapporteerd [1]. Het Veldhovense bedrijf staat al langer onder druk door Amerikaanse exportbeperkingen die verkoop aan China verbieden. Nu lijkt China een eigen oplossing te hebben gevonden door voormalige ASML-medewerkers in te zetten voor het nabouwen van de geavanceerde technologie.

Ex-ASML werknemers bouwen prototype na

Het Chinese prototype werd mede gebouwd door Chinese ingenieurs die eerder bij ASML werkten [2]. Zij zouden de technologie hebben ‘nagebouwd’ op basis van kennis die ze bij het Veldhovense bedrijf opdeden [2]. ASML bevestigt dat het ex-medewerkers heeft zien vertrekken naar China, maar benadrukt dat alle personeel aan strikte geheimhoudingscontracten is gebonden [2]. Het bedrijf won in 2019 een rechtszaak van 845 miljoen dollar tegen een voormalige Chinese ingenieur voor het stelen van bedrijfsgeheimen [3]. Chinese recruiters benaderden sinds 2020 huidige ASML-medewerkers van Chinese nationaliteit in Nederland [3]. China lanceerde in 2019 een agressieve campagne om halfgeleiderexperts te werven, met bonussen van 3 tot 5 miljoen yuan (420.000 tot 700.000 dollar) en woningsubsidies [3][4].

Technische doorbraak in Shenzhen laboratorium

De machine werd begin dit jaar voltooid in een hoogbeveiligd laboratorium in de Zuid-Chinese stad Shenzhen [2][3]. Het apparaat werkt en kan extreem ultraviolet licht produceren, maar heeft nog geen functionerende chips geproduceerd [2][3]. De Chinese EUV-machine gebruikt onderdelen van oudere ASML-systemen die op secundaire markten werden verkregen [5]. Het prototype is groter dan ASML’s machines en wordt omschreven als ‘ruw maar operationeel’ [3]. De machine gebruikt laser-induced discharge plasma (LDP) technologie, een andere benadering dan ASML’s laser-produced plasma (LPP) techniek [5].

Huawei coördineert geheim staatsproject

Het geheime EUV-programma wordt rechtstreeks gecoördineerd door telecomreus Huawei en heeft meer dan duizend ingenieurs in dienst [2]. Het project staat onder leiding van Xi Jinping-vertrouweling Ding Xuexiang [3]. Huawei speelt een centrale rol in de coördinatie van een nationaal netwerk van bedrijven en staatsonderzoeksinstituten [4]. Het bedrijf heeft in Guanlan een uitgebreide faciliteit opgezet voor het produceren van halfgeleiders met 7 nanometer technologie [5]. Werknemers die aan het project werken, verblijven vaak doordeweeks op locatie met beperkte telefoontoegang vanwege de gevoelige aard van hun werk [4].

Impact op ASML’s wereldwijde dominantie

ASML is wereldwijd het enige bedrijf dat volledig werkende EUV-machines kan leveren [2]. De systemen kosten per stuk meer dan 250 miljoen euro en zijn onmisbaar voor de productie van de allerkleinste en krachtigste chips [2]. ASML-CEO Christophe Fouquet stelde eerder dat China ‘vele, vele jaren’ nodig zou hebben om dergelijke technologie te ontwikkelen [3]. Het bedrijf erkent dat het logisch is dat andere bedrijven hun technologie willen nabootsen, maar benadrukt dat dit geen kleine prestatie is [3]. Analisten spreken van ‘een symbolische, maar nog geen praktische doorbraak’ voor China [2].

Gevolgen voor Brabantse high-tech sector

ASML’s aandeel daalde 6 procent na het nieuws over het Chinese prototype [6]. Voor de Brabantse high-tech sector, waar ASML een centrale rol speelt, betekent deze ontwikkeling mogelijk toenemende concurrentie op lange termijn. Het Veldhovense bedrijf blijft voorlopig technologisch superieur, maar China’s vooruitgang kan gevolgen hebben voor toekomstige investeringen en werkgelegenheid in de regio. De optische precisie en betrouwbaarheid van ASML’s machines blijven volgens experts voorlopig onhaalbaar voor China [2]. Voormalig ASML-CEO Peter Wennink waarschuwde al in september 2023 dat China door exportbeperkingen gedwongen wordt om zeer innovatief te worden [7].

Tijdlijn en verwachtingen

China mikt erop om in 2028 functionerende chips te produceren met het prototype, al achten ingewijden 2030 realistischer [2][4]. Het doel is dat China uiteindelijk geavanceerde chips kan maken op machines die volledig in China zijn gemaakt [3]. Experts verwachten dat China de ontwikkelingskloof sneller zal overbruggen dan ASML deed tussen 2001 en 2010 [7]. Analist Jeff Koch van SemiAnalysis, een voormalige ASML-ingenieur, stelt dat dit technisch haalbaar is en dat China het voordeel heeft dat commerciële EUV-technologie al bestaat [3]. China streeft ernaar om de Verenigde Staten volledig uit hun toeleveringsketens te weren [3].

Bronnen

ASML chiptechnologie